|
صنایع دستی در ایران یکی از منابع مهم درآمد ارزی و همچنین ایجاد اشتغال در کشور بوده است در میان صادرات غیر نفتی صاذرات فرش دست بافت ،گلیم و سایر اقلام تولید صنایع دستی سهم عمده ای را دارامی باشد ، این گونه اقلام به دلیل کیفیت و کمیت از قدرت رقابت بالا و گاه مطلق در بازارهای جهانی برخوردار می باشد ، چرا که صنایع دستی ایران الهام گرفته از فرهنگ اصیل ، سنتی و تاریخی و آثار باستانی سینه به سینه این مرز و بوم میباشد. از جمله صنایع دستی مهم میتوان فرش دستباف(پشمی و ابریشمی ) ، گیوه و روفرشی ، جاجیم ، گلیم ،مسند، و تولیدات مرتبط ، تابلوهای هنری ، صنایع چوب و غیره اشاره کرد .، نبود بازار فروش مناسب ، حمایت نکردن مالی، بی توجهی به صادرات ، بیمه نبودن هنرمندان و نداشتن برنامه جامع مدون را از عمده مشکلات فراروی صنایع دستی عنوان کردهاند متاسفانه حمایت ضعیف مسوولان از این صنعت ، فعالان این عرصه را با مشکلات عدیدهای روبرو کرد. صنایع دستی نیز همانند سایر رشتههای هنری از نداشتن برنامه و ضعف مدیریت رنج میبردبه عنوان مثال هر سال شاهد برپایی نمایشگاههای مختلف صنایع دستی در سراسر کشور هستیم ولی یک برنامه و شرایط منسجمی برای شرکت در این نمایشگاهها وجود ندارد. دلالان با قیمت ناچیز ، صنایع دستی را از تولیدکنندگان خریداری و با قیمت گران میفروشندبرپایی نمایشگاههای صنایع دستی به طور مستمر در استانها و شهرستانها با اتخاذ برنامه ریزی اصولی نوعی حمایت از فعالان این عرصهاست توسعه صنایع دستی بدون توجه بهنیاز بازارهای جهانی و صادرات عملی نیست.مسئولان امر برای صادرات صنایع دستی باید برنامه جامع تدوین کنند تا هنرمندان این بخش سالها از دغدغه و نگرانی نگویند در این راستا توجه به سلیقههای مشتری در همه جای دنیا باید لحاظ شود.کمبود و گرانی مواد اولیه این رشته نظیر نخهای "آکرولیکی " قیمت هر کیلو نخ آکروکیلی 15 هزار ریال است. برپایی نمایشگاههای بین شهری و بازارچههای دائمی صنایع دستی مستمر در همه استانها . هزینه بالای تولید و سودکم حاصل از فروش تولیدات،مشکلات فعالان این عرصه را افزایش داده است.نگرش به صنایع دستی باید تغییر یابد زیرا تغییر نگرش این هنر صنعت ملی را بیمه خواهد کرد.
– تقويت كادر قوي با تحصيلات مرتب با گردشگري و صنايع دستي ، تدوين قوانين شفاف و لازم الاجرا ، آگاه سازي و مشاركت دادن جوامع محلي در برنامه ريزي ها ، حفظ و احياي ارزش ها به لحاظ اينكه گردشگران جهت بازديد از ارزشهاي طبيعي ،سنتي و بومي مبادرت به سفر مي كنند .
– برنامه ريزي براي كاهش فصلي بودن مقاصد گردشگري و اختصاص فرصت هاي شغلي به نيروهاي محلي چه در مشاغل پردرآمد و چه ساده .
و اما قبل از پرداختن به راهكارهاي مرتبط با صنايع دستي ابتدا تعريفي از هنرهاي صناعي كه توسط گروهي از صاحب نظران و كارشناسان سازمان در سال 62 بيان شده ارائه مي نمائيم .
« صنايع دستي به مجموعه اي از هنرها و صنعت ها اتلاق مي شود كه عمدتاً با استفاده از مواد اوليه بومي و انجام قسمتي از مراحل اساسي توليد ،به كمك دست و ابزار دستي موجب تهيه و ساخت محصولاتي مي شود كه در هر واحد آن ، ذوق هنري و خلاقيت فكري صنعت گر سازنده بنحوي تجلي يافته است ». دكتر محمد توكل دبيركل وقت كميسيون فرهنگي يونسكو در ايران معتقدند ، رمز ماندگاري و حيات آينده كشورها در روند جهاني شدن ، در گرو نگاه كيفي و برنامه اي به صنايع دستي است . مولود فرآيند جهاني شدن حركت به سمت يكپارچگي زندگي بشري است و آنچه كه در اين فضا مي تواند اصالت و قوميت ها را زنده و پويا نگهدارد ، عمق دادن به هنر و فرهنگ محلي و منطقه اي می باشد
و اما راهكارها و پيشنهادات :
1- راه اندازي بانك اطلاعات جامع صنايع دستي ، ضمن تمركز كليه فعاليتهاي هنرهاي صناعي در يك نهاد منسجم و مسئول و همچنين متمركز كردن مراكز تصميم گيري و تصميم سازي در بخش توسعه صنايع دستي و اجتناب از انجام امور موازي و پراكنده توسط متوليان گوناگون .
2- حمايت از توسعه كارگاه هاي توليدي از طريق اعطاي تسهيلات اعتباري و حمايت از ايجاد بازارچه هاي صنايع دستي بنحوي كه منافع حاصله عايد خالقين اين آثار زيبا و ماندگار بشود ، بعبارتي حذف نگاه صرفاً تجاري و كاسب كارانه به اين صنعت . يعني به اين صورت نباشد كه كالا به نازل ترين قيمت همانند آنچه كه در بخش محصولات باغي متداول است از نقاط محروم خريداري و به گران ترين قيمت توسط اتحاديه ها و اشخاص در شهرهاي بزرگ به فروش برسد .
3- تهيه و تدوين استاندارد مواد اوليه مورد مصرف با حفظ اصالت هاي بومي ، ملي و فرهنگي به اين معنا كه انجام يك كار خوب بهتر از انجام دوكار معيوب است .
4- تأمين امنيت براي سرمايه گذاري در واحدهاي صنعتي و افزايش پوشش بيمه اي براي نيروهاي كار و توليدات صنايع دستي .
5- افزايش ميزان تنوع و زمينه هاي كاربردي آثار صنايع دستي و بالطبع بالا بردن كيفيت و افزايش ميزان دوام هنرهاي صناعي .
لازم به ذكر است با تلاش مجدانه و رايزني هاي مستمر مديريت محترم اتحاديه سراسري صنايع دستي مقرر است بخشي از جوائز اعطائي به دارندگان حسابهاي پس انداز قرض الحسنه بانكها ، پس از تصويب نهائي مراجع ذيصلاح از سبد صنايع دستي تأمين گردد كه اميدواريم خود در رونق بازار اين صنعت كهن در سطح كشورمان مؤثر باشد .
6- توليد هنرهاي صناعي با الهام از فرم كلي و نگاره هاي آثار تاريخي و باستاني و نيز علائم و نشانه هاي هر كشور .
7- بسته بندي مناسب آثار صنايع دستي
8- قائل شدن تسهيلات لازم و ارزان قيمت حتي رايگان براي ارسال صنايع دستي به صورت پستي و فراهم آوردن امكانات و ارائه خدمات مناسب در زمينه بيمه ، حمل و نقل و تحويل سالم و بموقع آثار در مقصد مورد نظر گردشگران.
9- برگزاري نمايشگاههاي فصلي ، سالانه و نيز بازارهاي مكاره با هدف جلب و جذب توريست هاي خاص براي فروش آثار صنايع دستي و همچنين ايجاد موزه هاي دائمي گردشگري و هنرهاي صناعي .
10- كنترل و نظارت مستمر دولت و نهاد هاي ذيربط نه تنها در زمينه كيفيت بلكه در خصوص قيمت آثار صنايع دستي .
11- مشاركت فعال صدا و سيما در امر اطلاع رساني و تبليغ گسترده روي صنايع دستي با هدف ايجاد موقعيت مناسب براي عرضه كالا ( اگر بخواهيم به نقش مؤثر صدا و سيما در اطلاع رساني اشاره اي گذرا داشته باشيم مي توانيم به مسابقات جام جهاني فوتبال اشاره نمائيم كه حتي مادر بزرگ ها هم تحت تأثير تبليغات گسترده رسانه اي در باره تيم هاي اروپائي صحبت و اظهار نظر مي كردند) .
12- صدور كالا و صنايع دستي كشور از طريق جهان گردان كه خود تا حدودي مشكلات بازار يابي و هزينه حمل و نقل را در شرايط فعلي كاهش مي دهد .
13- و نهايتاً توجه به امر آموزش و حمايت هاي لازم در بخش تأمين مواد اوليه ارزان قيمت كه از اين طريق از مصرف مواد اوليه فاقد كيفيت جلوگيري شود .
در خاتمه عرايضم و با توجه به ويژگي هاي منحصر به فرد صنايع دستي ايران كه از
اهم آن امكان ايجاد و توسعه اين صنعت در اقصي نقاط كشور و تنوع اوضاع اقليمي و جغرافياي انساني اقتصادي ايران عزيز مي باشد ، ضرورت توجه به هنرهاي سنتي و بومي بيش از پيش احساس مي گردد و بايد نگاهي عميق و همه جانبه به آن معطوف نمود.
اميد آن است كه بار ديگر تجديد نظري در نوع نگرش به اين صنعت و طرح جديدي از اين مقوله بتواند به نوعي استقلال و خود اتكائي ملي را به ارمغان آورد و ما شاهد اوج و عظمت ذوق و هنر ايراني در عرصه گيتي باشيم.
تماس با ما بازگشت |